امیرحسین حاجیان

دانشجوی مقطع کارشناسی معارف اسلامی و مدیریت مالی

پشتیبانی از تولید با تامین مالی جمعی

شاید بتوان بحران مالی سال 2008 را تولد روش های تامین مالی جمعی دانست؛ در آن برهه‌­ی زمانی، بانک ها به دلیل انعطاف­‌پذیری در نرخ بهره، به منظور رونق بخشیدن به بازار وام های رهنی با ریسک نکول به شدت بالایی مواجه شدند و همین مسئله برای آنان دردسرساز شد. بعد از این بحران مالی تمایل بانک ها نسبت به اعطای وام به صاحبان کسب و کار های خرد و کارآفرینانی که توانایی ارائه­ی وثیقه های سنگین نداشتند، کاهش یافت. همین موضوع باعث شد که صاحبان کسب و کار های کوچک و متوسط تصمیم به اتخاذ تدابیر جایگزین برای تامین سرمایه موردنیاز خود بگیرند؛ یکی از این تدابیر، تامین مالی جمعی ( crowd Fundig) بود.

تأمين مالی جمعی درواقع مجموعه­ای از فرصت­‌های سرمایه­ گذاری در قالب ایده یا پروژه می­باشد که توسط کارآفرینان معرفی شده و از عموم مردم درخواست می­ شود تا برای تأمين مالی مشارکت کنند. در طرف دیگر، جمعيتی از مردم علاقمند به سرمایه ­گذاری هستند که با نظام ارزیابی مبتنی­ بر خِرد جمعی، ضمن تبادل آرا و ارزیابی ميزان ریسک و سود هریک از فرصت ­ها، به رتبه­‌بندی و اولویت­‌گذاری آنها می­ پردازند. در نهایت، پروژه­‌هایی که با اقبال عموم مواجه و مبلغ مورد نياز برای سرمایه­ گذاری در آنها جمع ­آوری شده باشد، شروع می­ شوند و این چرخه رتبه‌بندی و مشارکت تا زمانی تکرار می‌شود که طرح‌های منتخب به هدف تأمین بودجه کامل رسیده و از فهرست فرصت‌های سرمایه‌گذاری خارج شوند. سامانه­های تأمين مالی جمعی در دنيا مبنی‌ ­بر چهار مدل “اهدا”، “پاداش”، “قرض‌­الحسنه فرد به فرد” و “مشارکت در سهام” فعاليت این سامانه­‌ها با یکدیگر در تعریف پروژه­ ها، شرایط دریافت مبالغ سرمایه­گذاری شده، ميزان کارمزد و…می‌­باشد.

استفاده از روش­های تامین مالی جمعی منحصر به سال های اخیر نمی­شود و قدمت به مراتب طولانی‌­تری دارد؛ سنت حسنه‌­ی گل­ریزان ! مشارکت مردم در تعاونی ها و صندوق های قرض‌­الحسنه و هم­چنین جمع­آوری هزینه­های درمان بيماران تنگدست، مشارکت در بازسازی عتبات و مشارکت در تامین هزینه های هیآت مذهبی و… همگی نشان­دهنده وجود فرهنگ تأمين مالی جمعی در ایران است. در مدل های جدیدتر این روش دایره‌­ی مخاطبین گسترده ­تر شده و از سطح خانواده، دوستان، معتمدین و شرکای فرد سرمایه‌­پذیر فراترو البته پیشرفت بسترهای اینترنتی نیز در افزایش سرمایه‌­گذاران بالقوه تاثیر فراوانی داشته‌ ­است.

امروزه اهمیت بنگاه های کوچک و متوسط به عنوان رکن مهمی از زیست­ بوم اقتصادی هر کشور بر کسی پوشیده­ نیست. به این دلیل که بیش از 90 درصد از بنگاه های اقتصادی جهان را بنگاه های کوچک و متوسط تشکیل می­دهند، هم­چنین 55 تا 99 درصد از تولید ناخالص ملی (GDP) کشور ها نیز از طریق این کسب و کار ها ایجاد می­ شود، در ضمن چیزی حدود 50 درصد نیروی کار جهان نیز در بنگاه های کوچک و متوسط فعالیت می ­کنند؛ پس تامین مالی جمعی به عنوان مهم­ترین روش تامین مالی کسب و کار های کوچک و متوسط باید جایگاه ویژه­ای در حکمرانی اقتصادی کشورها داشته باشد. در بسیاری از اقتصادهای پیشرفت‌ها­ی جهان این اهمیت به خوبی مشاهده شده و سیاست­گذاری های لازم برای رونق کسب و کار های کوچک و متوسط انجام شده ­است؛ مردم نیز به خوبی از روش های تامین مالی جمعی استقبال کرده ­اند.

در کشور ما نیز صنایع کوچک و متوسط بیش از 94 درصد کل صنایع کشور را تشکیل می ­دهند؛ از طرفی همواره سازوکارهای پیچیده­‌ی دریافت وام و تسهیلات، سنگ بزرگی پیش پای صاحبان کسب و کارهای کوچک و متوسط و کارآفرینان بوده‌­است؛ با این اوصاف به نظر می­رسد برای پشتیبانی از تولید، به جای تمرکز و صرف هزینه های متعدد برای تسهیل روندهای وام­‌دهی، بر گسترش روش های تامین مالی جمعی تامین مالی جمعی مزایای بسیاری برای رشد و توسعه­ی بنگاه های کوچک و متوسط دارد و در این نوشتار مزایای تامین مالی جمعی برای دو دسته از ذینفعان بررسی شود: 1.کارآفرینان 2. دولت ها و نهادهای عمومی.

مزایای تامین مالی جمعی برای کارآفرینان

  • سهولت و سرعت در تامین منابع

در روش های سنتی جهت تامین سرمایه مورد نیاز باید به سراغ بانک ها و … رفت و برای اخذ وام اقدام کرد در حالی که در تامین مالی جمعی، نقش بانک حذف می­گردد و منابع مالی مورد نیاز بدون واسطه از حامیان جمع­ آوری می شود.

  • سنجش نیاز بازار و پالایش ایده

به گزارش CB INSIGHT (پایگاه داده‌ای درباره کسب‌وکارها و سرمایه‌گذاری‌های مختلف)، علت شکست کسب­ و کارهای نوپا در 42 درصد مواقع عدم وجود تقاضای مناسب برای محصول یا خدمت آن کسب و کار بوده است. بسترهای تامین مالی جمعی این امکان را برای صاحبان کسب وکارها فراهم می­کنند که پیش از ساخت محصول، ایده و محصول خود را ارزیابی کرده و نیاز بازار را مورد سنجش قرار دهند و باتوجه به بازخوردهای سرمایه­‌گذاران ایده­ی خود را بازبینی کنند.

  • امکان پیش ­فروش محصول

در خلال تامین مالی جمعی امکان پیش­ فروش محصول یا خدمت نیز فراهم می­شود و بدین ترتیب مشکل سرمایه در گردش کارآفرینان حل می­شود و از آنجا که یک برآورد نسبی برای تعداد محصول مورد نیاز به دست می­آید، خرید مواد اولیه نیز به میزان کافی خواهد بود و صاحب کسب و کار نیازی به انبار کردن مواد اولیه و محصول نهایی پیدا نخواهد کرد.

مزایای تامین مالی جمعی برای دولت­ها و نهادهای عمومی

  • به‌­کارگیری منابع نقدینگی مردمی برای پروژه های ملی

مشکل دیگر سازوکارهای ناکارآمد و تشکیلات لَخت دولتی است که هزینه اجرای پروژه ‌ها را چند برابر می‌کند و زمان احداث پروژه را طولانی و پروژه را در عمل فاقد توجیه اقتصادی می‌نماید؛ این در حالی است که اگر طرح های پروژه های عمرانی یا طرح های کلان تولیدی در بسترهای تامین مالی جمعی به عموم مردم ارائه شود، حتما مورد استقبال قرار خواهدگرفت. وابسته کردن پروژه های ملی به منابع مردمی نه‌­تنها دسترسی به منابع مالی نامحدود مردمی را فراهم می‌سازد بلکه مردم را در سود پروژه ها شریک کرده و زمینه ­ساز مشارکت عمومی در همه عرصه­ های اجتماع خواهد شد و این به معنای تمام و کمال ایجاد سرمایه­ ی اجتماعی برای حکومت خواهد بود.

  • کوتاه­تر شدن مدت زمان انجام پروژه های کلان

به واسطه­‌ی دخیل کردن مردم در پروژه و وجود روحیه­‌ی مطالبه­‌گری در عامه­ی مردم، هزینه­‌ی سوء مدیریت برای متولیان افزایش یافته و ریسک های ناشی از مدیریت مسئولیت‌­گریز کاهش می­یابد و به عبارتی مدیریت صحیح پروژه تضمین می­شود؛ هم­چنین تامین مالی پروژه در مدت زمان خیلی کوتاه­تری به نسبت تامین مالی قطره­‌چکانی دولتی انجام خواهد‌شد که همه­ی این موارد باعث کوتاه­تر شدن مدت زمان به ثمر رسیدن پروژه ها می­شود.

  • پررنگ کردن نقش هدایت‌گری دولت
  • مردم­‌سپاری پروژه­ های خیرخواهانه

بسیاری از پروژه­ ها وجود دارند که برای دولت از نظر اقتصادی اولویت ندارند و به همین دلیل تا حد امکان به تعویق می­ افتند؛ اما همواره خیرین و نیکوکارانی وجود دارند که به مشارکت در تامین هزینه های این پروژه ­ها علاقه دارند؛ پروژه ­هایی از قبیل ساخت مدرسه، بیمارستان، مسجد، حوزه علمیه، مراکز تفریحی کودکان، کارگاه‌­هایی جهت اشتغال زنان سرپرست خانوار و… . ایجاد بستر شفاف تامین مالی جمعی برای این قبیل پروژه ها مشارکت افراد زیادی را در پی خواهدداشت، هم­چنین

با توجه به بررسی های موجود به نظر می­رسد تمرکز بر ایجاد بسترهای تامین مالی جمعی در سطح کلان و خرد در درجه‌­ی اول موجب پشتیبانی از تولید ملی بوده و باعث حمایت از تولیدکنندگان وکارآفرینانی است که به دلیل عدم دسترسی به تسهیلات بانکی از تکاپو افتاده­اند؛ در درجه­ ی دوم نیز از ورود نقدینگی مردمی به بخش­های سوداگرانه جلوگیری خواهدکرد و منجر به هدایت نقدینگی به سمت بخش های مولد خواهدشد و این مزیت مهم در میان­‌مدت حرکتی است در جهت مردمی شدن اقتصاد که بر اساس آن مشارکت و حضور مردم در اقتصاد افزایش یافته و با افزایش حضور موثر مردم در اقتصاد ملی، آسیب­‌پذیری آن کاهش می­ یابد.

یادداشت‌های مرتبط

0
مایل به شنیدن نظرات هستیمx
()
x