ابرمسأله کرونا، مدلسازی، فناوری‌ها و صنایع نرم

دکتر حمزه پور

کلید واژه‌ی کرونا را تعبیر به رستاخیز کرونا می‌کنم که هم اکنون در همه کشورها وجود دارد. ویروسی که به لحاظ مادی بسیار کوچک است ولی پر اثر. و این همان اثر پروانه‌ای در مدیریت است.  این یک تلنگر و بازگشت به خویشتنی بود که به خودمان برگردیم. در این مسئله آیاتی برای اولو الالباب است و باید در این ها تفکر کرد. این رستاخیز آیه «و لکل درجات مما عملو و ما ربک بغافل عما یعملون» که قرآن در این جا به رتبه بندی در قیامت اشاره می‌کند را به ذهن می‌آورد که در این حادثه افراد در حال جابجا شدن مقام هستند. البته قطعا خیر و برکتی در آن خواهد بود چرا که «عسی ان تکرهوا شیئا و هو شر لکم» و باید برای جهان پسا کرونا توجه داشته باشیم.

این رستاخیز مدیریت و رهبری از دید من چند وجهی است. فضایی که در کشور به وجود آمد یک قطبی بود. بیشتر در کشور جنبه‌ی پزشکی آن مورد توجه قرار گرفت. البته که مهم‌ترین جنبه‌، همان بود؛ چرا که بحث از سلامتی مردم است. این ابر مسئله دارای جنبه های مختلف سلامت، رفتاری، ذهنی، رسانه ای، دینی، حمل و نقل، اقتصادی و اجتماعی است و بر آن‌ها تاثیر گذار بوده است.

ما در رشته‌ی مدیریت چه مسئولیت اجتماعی داریم؟ بنابر بیانات مقام معظم رهبری نخبه باید در سطح جامعه تاثیر گذار باشد. یعنی آن چیزی که نخبه را نخبه می‌کند اثر گذاری اجتماعی اوست (علاوه بر نخبگی علمی او). مثلا شهید شهریاری یا شهید چمران یا شهید علیمحمدی. این‌ها به خاطر آن رسالت اجتماعی است که در عمل پیاده کردند.

کیفیت تصمیم گیری ما در این جا بسیار مهم است و نیاز به مهارت بالایی دارد. اگر ما بتوانیم در امر تصمیم گیری و تصمیم سازی کمک کنیم رسالت خودمان را انجام داده‌ایم. البته نباید در رشته‌های دیگر دخالت کرد. تصمیماتی که می‌گیریم باید جامع و مانع و متناسب با زیست بوم خودمان باشد.

باید توجه داشته باشیم که تصمیم سازی یک فرآیند است و باید به صورت جمعی کار کرد. این رسالت اجتماعی ما مدیریتی‌هاست که تاثیر خود را بر ذهن تصمیم گیران گذاشت. پس باید یک تیم حرفه‌ای تشکیل داد. از اساتید دانشگاه خودمان می‌شود استفاده کرد و از ظرفیت جوانی آن‌ها باید استفاده کرد.

در فرآیند تصمیم مهم‌ترین ورودی مسئله (problem) است. یعنی یک مسئله‌ای است که گام به گام است. سه نوع مسئله داریم:

  • ساختارمند یا خوش تعریف: پیش بینی پذیرند و راه حلشان پیش بینی شده است؛ مانند مسئله‌ی فروشنده‌ی دورگرد در تحقیق در عملیات.
  • بدون ساختار: بسیار پیچیده هستند.
  • مابین بدون ساختار و با ساختار یا ترکیبی.

مسئله ی کرونا جزو گروه دوم است. این مسائل را حداقل باید به نیمه ساختارمند تبدیل کرد.

چطور این ابر مسئله را باید مدل سازی کرد ؟

اولین گام در این راه فهم درست و تعریف درست آن است. باید تعیین کرد که کدام یک از موارد بالاست و کدام یک از تکنیک‌ها و رویکرد‌ها را می‌شود استفاده کرد.

روش‌ها :

  • تحقیق در عملیات سخت که برای مسائل ساختارمند است.
  • تحقیق در عملیات نرم
  • تحقیق در عملیات رهایی بخش
  • تحقیق در عملیات انتقادی
  • تحقیق در عملیات چندگانه
  • تحقیق در علمیات پست مدرن

که به ترتیب سخت و پیچیده شدن مسئله‌ها از آن‌ها می‌توان استفاده کرد.

تمام روشها را باید احصا کرد و دید که کدام روش بهترین و منطبق‌ترین روش برای مدل سازی است.

در روش‌های نرم خیلی دنبال راه حل‌های بهینه نیستیم مثل مسائل ساختارمند. الگویابی مهم است و پس از آن شبیه سازی می‌کنیم.

دومین گام آینده نگری درباره‌ی این مسئله است.

این مسئله برای کشورهایی مثل ما که اعتقادات خاصی دارند، زمان خوبی برای شکوفایی صنایع نرم است. هر کشوری نمی‌تواند در صنایع نرم پیشرفت کند. صنایع نرم نیاز به فناوری نرم دارد. صنایع سخت هم نیاز هستند اما پیشران نیستند. با این وضعیت، کشور خیلی نمی‌تواند در صنایع سخت پیشرفت کند. مطمئن باشید که جهش تولید با صنایع نرم محقق خواهد شد به صورت واقعی.

فناوری نرم بسیار گسترده است؛ البته حدود و ثغور هم دارد. پسا کرونا باعث شد فرهنگ سازی در زمینه‌ی فناوری‌های نرم انجام شود و این یک فرصت بسیار طلایی است. هر کدام از ما یک نقشی می‌توانیم در این جا ایفا کنیم.

این ابر مسئله برای مدل ساز‌ها و کسانی که در فناوری نرم کار می‌کنند یک فرصت است. جهان پسا کرونا جهان فرهنگی و جهان نرم است. دانشگاه ما چون پتانسیل‌های اسلامی دارد  می تواند یک مرجع بشود در این زمینه. چراکه فناوری‌های نرم بر پایه‌ی علوم انسانی و اجتماعی است. صنعت را فقط در پیچ و مهره و ماشین نبینید؛ اما مطمئن باشید که دانشگاه ما در صنعت سخت مزیت رقابتی نخواهد داشت و مزیت او در فناوری نرم است. در حوزه‌های اسلامی فناوری نرم بسیار راه گشاست. در این زمینه بسیار کم، کار شده است و باید در آن کار کرد.

باید آسیب شناسی فناوری نرم هم انجام داد (فناوری پریشی در دنیا نامیده می شود). پیامد‌های رفتاری فناوری نرم بررسی می‌شود که باید توجه داشت که به این دچار نشویم.

ارز آوری فناوری نرم با تخمینی که زده شده است ۲۰ برابر بیشتر از فناوری سخت است. این به جهش تولید کمک می‌کند و همچنین در ثروت سازی.

0
مایل به شنیدن نظرات هستیمx
()
x